مقاله علمی با منبع : شرح دشواری های کتاب مهمان نامه ی بخارا نوشته فضل الله …

خان شیبانی: ر.ک ص۱/ س۲٫
شامِل: صفت عربی، فراگیرنده. (لغ)
جَمع فرمودن: مصدر مرکب، جع آوردن، گرد کردن. (لغ)
تَمَکُّن: اسم عربی، جای گرفتگی و استوار شدگی و منزلت و قدرت و توانایی. (لغ)
طُرُق: اسم عربی، جِ طریق، راه‌ها. (لغ)
مُجالِسَت: اسم مصدر عربی، همنشینی. (لغ)
مباهاه: اسم مصدر عربی، نازیدن، بالیدن، فخر، افتخار. (لغ)
اِستیصال: مصدر عربی، از بیخ برکندن، ریشه کن کردن. (لغ)
اِفساد: اسم مصدر، اغتشاش، تباهی، خرابی. (لغ)
فَجَرَه: اسم عربی، جِ فاجر، تبهکار. (لغ)
قزاق: ر.ک ص۶/ س۴٫
خطور کردن: ر.ک ص۶۰/ س۱۰٫
هَلا: حرف صوت، آری، هان. (لغ)
بین هلاکو و هلاک او آرایه ی جناس مرکب است.
القصّه: ر.ک ص۵۸/ س۱۹٫
چاشتگاه: اسم مرکب، هنگام چاشت، چاشت؛ صبح. بامداد (لغ)
شوال: ر.ک ص۱/ س۴٫
هِمَّت خواستن: صفت مرکب، مدد خواستن از روح پیر یا مرشد برای سوق به سوی کمال، نیرو و اراده خواستن. (لغ)
بَدرَقِه: اسم عربی، رهبر، رهنما. (لغ)
فَوز: مصدر عربی، فیروزی یافتن به نیکی و خیر. (لغ)
اِعادَت: مصدر عربی، بازگشت. (لغ)
خواجه کلان صاحب المناقب العلیه و المقامات السنیه: خواجه ی صاحب صفات بلند و مقامهای رفیع.
خواجه عبدالخالق غُجدَوانی: اسم خاص، نام وی عبدالخالق و از مشاهیر متصوفه قرن ۶ هـ .ق است… بعد از آنکه شیخ الشیوخ خواجه امام ابویعقوب یوسف همدانی به بخارا آمدند خواجه عبدالخالق صحبت ایشان را دریافتند و تا مدتی که در بخارا بودند همچنان بود و پس از خواجه یوسف به ریاضت مشغول شدند و احوال خود را پوشیده می‌داشتند … به نقل قاموس اعلام به سال ۶۱۷ هـ .ق در گذشت. (لغ)
مُرشِد کامل: اسم مرکب، پیشوای صوفیه که خود به کمال رسیده باشد و طالبان را به کمال رساند. (لغ)
نَشر: اسم عربی، پراکندگی، گستردگی. (لغ)
اَصناف: اسم عربی، انواع. (لغ)
عَواید: ر.ک ص۵۵/ س۲٫
حَیّز: اسم عربی، مکان. (لغ)
اِختِفا: مصدر عربی، پنهان شدن. (لغ)
مَنَصِّه: اسم عربی، به منصه ظهوررسیدن؛ آشکار شدن و به نظر همگان رسیدن. (لغ)
حقیقت: اسم عربی، حقیقت از مصطلحات عرفا و صوفیه است که حقیقت را آخرین درجات کمال شریعت و طریقت شمرده‌اند. (تصحیحات مهمان‌نامه: ۳۶۰)
تَفتیشات: مصدر عربی، جمع مؤنث تفتیش، بازرسی، پژوهش، واپژوهیدن. (لغ)
والتوفیق من الله الاحد: و توفیق از پروردگار یکتاست.
۳-۱۲- ذکر فواید منزل غجدوان
وصف قصیده‌ی ابجدیه
هنگامی که از بغازی ده متوجه صوب غجدوان شدند اظهار قصیده ی ابجدیّه که درآن منازل از مکمن غیب سمت ظهور یافته بود فرمودند و فی‌الواقع آن قصیده‌ایست مشتمل بر بسی از تحقیقات علم تصوف وتدقیقات اسرار حروف که تا غایت دست بیان هیچ عارفی کشف غطا و رفع حجاب از اسرار آن نکرده و چهره‌ی مخدرّاتِ مقاصد آن، که در نقاب اختفا و حجاب اختبا الی الیوم استقرار داشت بر ابصار بصایر عارفان روزگار جلوه‌گر نشده. هنگامی که به حوالی غجدوان رسیدند اکابر علما و مشایخ آن قصبه که ایشان را در خدمت حضرت اعلی خانی سوابق معرفت با لواحق خدمت مقرون بوده و مقدمات حقوق به متممات اخلاص مقرون به عزم استقبال شرف تقبیل رکاب سعادت دریافتند و بر رکاب همایون سر خدمت نهاده در شاهراه طاعت و موافقت شتافتند. عالی حضرت خان با ایشان شرح ورود قصیده‌ی ابجدیّه فرمودند و بیان سنوح آن درج جواهر معانی عالی مبانی و ظهور آن از مکامن غیب در کسوه نظم جزیل المعانی به ابلغ وجهی نمودند و چون آن قصیده به زبان ترکی واقع شده و استنباط حقایق از محاوی آن جز عارف به حقایق علم تصوف را میسر نیست هنگام سواری بدین فقیر که از طرف یمین، شرف اصحاب المیمنه یافته بودم التفات کرده فرمودند از محاوی و مقاصد آن قصیده آنچه در حیّز اصطلاحات قوم درآید درین مصاف بیان کنید تا حاضران که هنگام بسط مواید فواید آن غایب بوده‌اند از نشر ذوق آن بی‌بهره نمانند هر چند بسط آن فواید بر وجهی که موافق قوانین اصطلاحات قوم باشد و ملایم معانی ابیات آن خالی از صعوبتی نبودن فامّا چون اشارت علیّه سانح شده بود که این قلیل البضاعه به قدر استطاعت در آن امر خوض نمایم هر آینه از باطن قدسی سمات متوقع بود که امدادات متواتره و اسعادات متتالیه وصول یابد تا مرکب فکرت این افتاده در مضمار اسرار آن شتابد بنابر اعتماد برین امداد و اسعاد شروع نموده مجمل آنچه قصیده‌ی ابجدیه بران مشتمل و محتوی ست از اسرار و حقایق بر سر اسب در محضر حضرت خلافت پناهی بیان کرده شد به وجهی که خاطر لطیف پسند آن را مقبول شمرد و چون مختصر و حاصل آنچه مذکور شد حالت تحریر در خاطر حاضرست مناسب چنان دید که درین مقام سمت تحریر یابد و چون آن قصیده زیاده از دویست و پنجاه بیت است هفت بیت مختتم تخلص که صدر آن قصیده بدان توشیح یافته درین مقام مذکور می‌شود و شروع در شرح آن نموده می‌گردد انشاء الله تعالی.
ابیات صدر قصیده‌ی ابجدیه
بیت مطلع

حتما بخوانید :   فایل - اثربخشی آموزش مهارت های زندگی بر کیفیت زندگی مادران دارای فرزند سندرم ...

دانلود متن کامل این پایان نامه در سایت abisho.ir