توسعه پایدار در گردشگری

توسعه پایدار در گردشگری

حرکت مداوم جامعه انسانی در تشکل های گوناگون برای سیاحت و یا زیارت، در محیط طبیعی اتفاق    می افتد. انسان هایی که دارای اندیشه ها، مبانی اخلاقی و الگوهای رفتاری گوناگونی می باشند. قبل از این که الگوهای رفتاری و یا مبانی اخلاقی گردشگران تنش های اجتماعی بین جامعه میزبان و گردشگر ایجاد نماید، بستر طبعیت در تأثیر پذیری پیش قدم است. طبیعتی که در هجوم انسان ها در وهله نخست قدرت دفاع از خود را ندارد. در درازمدت زخم های ایجاد شده بر پیکره طبیعت، دهان باز کرده و انتقام می گیرد. انتقامی دهشتناک با ایجاد سیلابها، زمین لرزه ها، لغزش زمین و … .

اندیشمندان جهان در کنفرانس محیط زیست و توسعه که در ژوئیه ۱۹۹۲ در شهر ریودوژانیرو برزیل تشکیل گردید، اعلام کردند «توسعه پایدار جهان، مناسب ترین اقدام برای هماهنگی بین توسعه اقتصادی و حفاظت محیطی می باشد» و در مصوبه خود به ضرورت تلفیق حفاظت محیطی در سیاست ها و فرایندهای توسعه پایدار تأکید نمودند.(همان، به نقل از UNCED.1992 )

نگرش به گردشگری به عنوان یک پدیده دفعی و زودگذر مخالف اندیشه گردشگری پایدار می باشد. برنامه ریزی در گردشگری بایستی به سمتی باشد که دوام داشته باشد. توسعه پایدار در گردشگری یعنی ایجاد بستری که عمر گردشگری را طولانی نماید. باتلر در سال ۱۹۹۳ گردشگری پایدار را این چنین تعریف کرده است که بتواند در یک محیط، در زمان نامحدود ادامه یابد و از نظر انسانی و فیزیکی به محیط صدمه نزند و تا بدان حد فعال باشد که به توسعه سایر فعالیت ها و فرایندهای اجتماعی لطمه ای وارد نکند. گردشگری پایدار به عنوان تداوم توسعه گردشگری در جامعه و محیط در یک دوره نامحدود است و مانع ایجاد مخاطرات تنزل توسعه محیط می شود و همچنین فرصت انجام مناسب دیگر فعالیت ها و فرایندها را محدود نمی سازد.

     اصول گردشگری پایدار عبارتند از:

  • بکار گیری منابع پایدار
  • کاهش مصرف گرایی و پسماند سازی
  • حمایت از تنوع زیستی
  • دخالت دادن دانش گردشگری در برنامه ریزی ها
  • حمایت از اقتصاد بومی
  • درگیر کردن و مشارکت دادن جوامع محلی
  • تعامل صنعت گردشگری با سایر گروههای ذینفع
  • آموزش افراد
  • گردشگری تجاری مسئولیت پذیر. (تقوایی و ایزدی،۱۳۹۱،صص۴۴-۳۱) و (فرهودی و شورجه، ۱۳۸۳،صص۴۳-۱۹)

برای توسعه پایدار گردشگری سه جنبه بر شمرده اند که عبارت است از (همان به نقل از منصوری، ۱۳۸۱،ص۳۷)

  • حفاظت از محیط زیست
  • حفاظت از منابع و میراث فرهنگی
  • حرمت و احترام به جوامع

توسعه یافتگی و صنعت گردشگری

مسئله اصلی در توسعه گردشگری تدوین راهبرد در زمینه توسعه گردشگری است که می تواند مشکلات موجود در مسیر توسعه گردشگری را حل نماید. (بادکو و همکاران،۱۳۹۱،صص۳۰-۱). صنعت گردشگری دود ندارد تا هوا را بیالاید، اما محصولات و پسماندهای ناشی از مصرف می تواند محیط زیست را تخریب نماید. آدمی که باید محیط را حفظ کند، جاذبه ها را حفظ نماید، آنها را به مخاطره می اندازد.

صنعت گردشگری تنها زمینه سودآوری از نظر اقتصادی است که تمام شرایط احیاء و توسعه آن در کشور، در بهترین وضعیت وجود دارد. در حال حاضر روش اساسی که در توسعه گردشگری به کار می رود، نایل شدن به توسعه پایدار است. سیاست توسعه پایدار گردشگری امروزه یک رویکرد عمومی است که از طریق دولت ها مورد توجه قرار گرفته است تا گردشگری ، از لحاظ بوم شناسی طولانی مدت قابل قبول و از لحاظ مالی خودکفا و از نظر دیدگاه های اجتماعی و اخلاقی برای جوامع محلی مفید و نوید بخش باشد. (زنگی آبادی و همکاران،۱۳۸۹،صص۵۶-۳۹ به نقل از(Altinay,2005,p 274) توسعه گردشگری نیازمند شناخت کافی از عوامل مؤثر اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی است. گسترش گردشگری به عنوان فعالیتی فرابخشی می تواند به عنوان یکی از ابزارهای اصلی توسعه مورد توجه قرار گیرد.

«توسعه گردشگری غالباً به صورت خود به خود و بدون برنامه ریزی صورت می گیرد، اما مواردی وجود دارد که اگر گردشگری، به صورت سنجیده و با استفاده از استراتژی قطب گردشگری برنامه ریزی شود، موجب ترویج و توسعه گردشگری و توسعه اقتصادی مناسب در تمامی مناطق خواهد شد.» (معافی و همکاران، ۱۳۹۲، صص۲۳۸-۲۲۳) از توریسم به عنوان امید بخش ترین فعالیت های انسانی یاد می شود که به عنوان گذرگاه توسعه می باشد. (ضرابی و اسلامی،۱۳۹۰،صص۵۲-۳۷)

تأثیرات اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و زیست محیطی گردشگری

در گذشته به دلیل کم بودن گردشگران و پنهان بودن پیامدهای زیست محیطی به آن صنعت سفید         می‌ گفتند. (رمضانی و تربه بر، ۱۳۹۲،صص۳۲-۲۸) اما جهانگردی صنعتی است که بشتر مبتنی بر تبادلات فرهنگی است و از اهداف آن در میان بعضی از کشورها، ضمن نشان دادن رشد و توسعه اقتصادی به رخ کشیدن فرهنگشان در دیگر جوامع می باشد. (کروبی،۱۳۸۲،صص۴۷-۲۳) به همین دلیل کشورهایی که دارای مفاخر فرهنگی، معماری، تاریخی و …  می باشند، با تسهیل امر پذیرش گردشگر زمینه تبادل فرهنگی را بیشتر فراهم می کنند.