بررسی نقش تعامل برون سازمانی روسای کلانتری در پیشگیری از جرائم در شهر …

۲) مسئله محوری: پلیس جامعه محور همچنین شامل تغییر از گشت ها و تحقیقات واکنشی به رویکرد مسئله محور است . بطور مختصر، پلیس مسئله محور رویکردی برای تهیه راهبردهای کاهش جرم است . پلیس مسئله محور برجسته کردن اهمیت کشف وضعیت هایی است که موجب تماس شهروندان برای کمک از پلیس می شوند، یعنی شناسایی عللی که در پشت این وقایع وجود دارد و طراحی تاتیک هایی برای برخورد با این علل و عوامل.
۳) تمرکززدایی: تمرکززدایی یک راهبرد سازمانی است که ارتباط نزدیکی با اجرای پلیس جامعه محور دارد.
پیشرفت های ناشی از جهانی شدن، شهرنشینی و فن آوری هم فرصت ها و هم چالش ها را برای همۀ افراد مسئول پیشگیری از جرم افزایش داده است بخصوص برای ماموران پلیس . در واقع هم دورۀ فرصت و هم دورۀ تهدید برای دولت ها، ادارات پلیس و مجریان امور است همانگونه که شکل های جدید مشارکت برای پیشگیری از جرم ظاهر می شوند (به عنوان مثال مشارکت های بین نهادی، مشارکت بخش عمومی و بخش
خصوصی و غیره )، فن آوری های جدید به کار گرفته می شوند (نقشه جرم، پراکندگی جغرافیایی جرم و غیره )، و برنامه های گوناگون پیشگیری از جرم طراحی و اجرا می شوند (مانند پلیس محله، برنامه های فراگیر اجتماعی و غیره) برای افزایش امنیت .
ب) پیشگیری از جرم از طریق کارکردهای سازمان های مردم نهاد
نخستین گام در جهت پیشگیری از مجرمیت را چنین عنوان کرده اند: «آموزش، تعلیم و تفهیم مفاهیمی از قبیل خوب بد، باید نباید، روا ناروا، حق ناحق، صحیح باطل و نیز انذار از عواقب و تبعات بدکاری و تبشیر به پاداش های نیکوکاری اولین عامل هنجارمندی رفتار انسان به شمار می آید». (حسینی، ۱۳۸۳: ۲۱۷)
همه این ها از طریق آموزش محقق خواهد شد. بنابراین سازمان های مردم نهاد می توانند با اتخاذ رویه های پیشگیرانه نسبت به جرم از طریق کارکرد آموزشی خویش البته در تعاملی منسجم، هماهنگ و هدفمند با ارکان نظام عدالت کیفری از جمله پلیس نخستین و مهم ترین گام را در جهت اجرای سیاست جنایی مشارکتی پیشگیرانه بردارند.
علاوه بر آموزش، پیشگیری از جرم وابسته به فراهم بودن نیازهای طبیعی و مشروع شهروندان نیز هست (همان، ۲۱۸ ). به عبارتی اگر بخواهیم در زمینه پیشگیری از جرم موفق باشیم و بتوانیم به صورت پایدار روند ر وبه رشد میزان بزهکاری را متوقف کرده و در جهت عکس منحنی صعودیِ آمار بزهکاری حرکت کنیم، علاوه بر آموزش، ناچار از توسعه زیرساخت های اقتصادی و تهیه نیازهای منطقی و مشروع شهروندان هستیم و این جاست که سازمان های مردم نهاد م یتوانند با کارکرد حمایتی خویش در جهت نیل به این هدف، بازوی سیاست جنایی کشور باشد. البته لازم به ذکر است صرف حمایت، برای پیشگیری پایدار از جرم کافی نیست، بلکه آموزش نیز به عنوان کارکرد اساسی این سازما نها باید ب هصورت فعال در این تعامل حضور داشته باشد.
همان طور که اشاره شد سازمان های مردم نهاد سنتی، با ساختار کنونی خویش کمتر توانسته اند آن طور که باید به صورت اثرگذار در این تعامل حضور داشته باشند؛ چراکه این سازمان ها با حمایت های مادی صرف خویش، نقشی فاقد آینده نگری را ایفا می کنند و از این طریق مددجویان خود را به افرادی وابسته، منفعل و مصرف کننده تبدیل می کنند. اما سازمان های مردم نهاد مدرن که با توجه به معیارهای بین المللی و با ساختاری توسع همدار و مشارکت جویانه شکل می گیرند، افراد تحت حمایت خویش را وارد عرصه فعالیت های سازنده کرده و از آ نها در مسیر توسعه و پیشگیری پایدار جرم مساعدت می گیرند.
از این رو به منظور ایفای بهتر وظایف توسط سازمانهای مردم نهاد سنتی در عرصه سیاست جنایی مشارکتی و پیشگیری از جرم، ناچار هستیم تحولاتی را در ساختار این سازمان ها که بخش بزرگ نهادهای مردمی را تشکیل می دهند، ایجاد کنیم.
۲-۳-۷-دسته بندی انواع پیشگیری از جرم
جرم شناسان،پیشگیری ازجرایم را ازچند زاویه تقسیم بندی می نمایند:
۲-۳-۷-۱- پیشگیری ازمنظر سطح بندی (اولویت ها): یکی ازمشهورترین تقسیم بندیهای پیشگیری ازجرم تقسیم بندی «کاپلان» تحت عنوان پیشگیری سه گانه است. در این تقسیم بندی سه نوع روش اصلی پیشگیری از جرائم مورد بررسی قرار می گیرد.که از تئوری(ایپدمیولوژی)پزشکی اقتباس شده است. برنامه های پیشگیری مجموعه ای ازاستراتژی های را طی چندمرحله مورد استفاده قرار می دهد.
کاپلان معتقداست که پیشگیری شامل سه سطح (مراحل اولیه،ثانویه وثالثه) می باشد.
پیشگیری اولیه (نخستین)این مرحله شامل مجموعه اقدامات،سیاست هاوبرنامه هایی است که سعی در تغییروکنترل شرایط جرم زای محیط فیزیکی واجتماعی داردتابابهبودبشیدن به شرایط اجتماعی از ارتکاب هرنوع جرمی توسط احاد جامعه پیشگیری نماید.هدف سطح پیشگیری اولیه،بهبودشرایط زندگی به منظور عدم مجرمیت افراد است(بیات و همکاران، ۱۳۸۷: ۲۴)
پیشگیری ثانویه(دومین)دراین مرحله ،تلاش های پیشگیرانه درجهت کنترل افراد خاصی که در معرض بزهکاری قرار دارند،متمرکز است.دراین نوع پیشگیری،هدف آن است که با به کارگیری تدابیر مناسب در مواقع زود هنگام،ازوقوع جرم افرادی که در شرایط بحرانی به سرمی برندواحتمال بزهکاری از سوی آنان وجودداردپیشگیری گردد.به عنوان مثال اطفالی که در خانواده های از هم گسیخته وبی بضاعت ومحله های فقیر دروضعیت نامناسبی زندگی می کننداحتمال بزهکاری ومجرمیت(آنان)بیش ازسایرین می باشد.(رجبی پور،۱۳۸۲: ۲۰)
پیشگیری ثالث(سومین)دراین مرحله،اقدامات پیشگیرانه برای جلوگیری ازتکرار جرم وبازسازی مجرمان می باشد.این پیشگیری شامل برنامه هایی از قبیل:مشاوره براب زنان وبچه ها،ملاحظات کیفری وگروهای گوناگونی می باشد.تلاش های پیشگیرانه ئراین مرحله ،برای جلوگیری ازرفتارمجرمانه است تامجرمان اصلاح وبامحیط اجتماعی خودسازگار شوندوبه ارتکاب مجددجرم گرایش پیدا نکنند(بیات وهمکاران، ۱۳۸۷: ۲۶)
۲-۳-۷-۲-پیشگیری از منظر اجرا:
پیشگیری کوتاه مدتپیشگیری کوتاه مدت به مجموعه راه کارهایی گفته می شود که درمدت زمان کمتری انجام می شود، نظیر تجهیزات پلیس و نیروی انتظامی فراهم نمودن روشنایی بیشتر درخیابانها کوچه ها و اماکن عمومی، تدوین قوانین جزایی متناسب و بازدارنده ایجاد موسسات مددکاری فراهم نمودن فضاهای مناسب برای گذران اوقات فراغت، حمایت ازکودکانی که موردآزار و اذیت و بدرفتاری خانواده قرارمی گیرند، انهدام یا بستن محله ها و اماکن جرم زا، ممانعت ازپخش برنامه های خشونت زا در تلویزیون وغیره…. تا فرصتهای وقوع انحراف یاجرم راکاهش دهد(خدمتگزار و وثوقی، ۱۳۸۷: ۲۸۵).
پیشگیری بلندمدتپیشگیری بلند مدتبه سازوکارهایی اطلاق می شودکه دریک فرایند زمانی مدت دار صورت می گیرد تادرآینده فرصتهای وقوع جرم راکاهش دهد.ازقبیل فراهم نمودن بسترهای مناسب برای دسترسی افرادبه موقعیتهای مناسب وکافی آموزش وپرورش،تدوین واجرای سیاستهای کلی جهت ایجاداشتغال برای اعضای جامعه،تشکیل کلاسهای آموزش خانواده برای بالابردن مهارتهای زندگی،تقویت نقش پیشگیرانه مدارس ازطریق ارتقاءمحتواوکیفیت برنامه های آموزشی وتربیتی،تلاش برای کاهش شکاف اقتصادی دربین اقشار مختلف جامعه ودستیابی به عدالت اجتماعی(همان، ۲۸۶)
۲-۳-۷-۳-پیشگیری ازمنظرنحوه عمل(فرایند)
پیشگیری انفعالی:این تقسیم بندی برای نخستین باردراجلاس مجمع عمومی اینترپل درسال ۱۹۶۳مطرح وواردادبیات پیشگیری شد.پیشگیری انفعالی مجموعه اقدامات وتدابیری راکه دربرمی گیردکه بیشترجنبه دفاعی وپدافندی در برابربزهکاری محسوب می شوند دراین نوع پیشگیری ابتکار عمل از دست بزهکاران است وکیفیت ونوع اقدامات پیشگیرانه بستگی به اقدام بزهکارانی دارد مانند اخطارهای مربوط به جرم که معمولاً به صورت هشدارهای پلیسی به آماج بالقوه جرم داده می شود تا بتوانند در صورت قرارگرفتن در معرض حمله مجرمانه ازجرم پیشگیری کرده یا اثرات آنرا کاهش دهند(نجفی ابرندآبادی،۱۳۸۴: ۸۴۷)
پیشگیری فعال: درپیشگیری فعال برعکس انفعالی، مراجع پیشگیری ابتکارعمل رادر دست داشته وبه نحوی کاملاً تهاجمی به مقابله باجرم می پردازند. و خوشبختانه نمونه های فراوانی از این قبیل اقدامات پیشگیرانه درجوامع مختلف دیده می شود. ازقبیل برنامه ریزی درجهت پرکردن اوقات فراغت کودکان ونوجوانان وجوانان درمعرض خطر بزهکاری و جرم با مشارکت های فعال درزمینه پیشگیری ازجرم درسطح محله ها شاید بتوان گفت که پیشگیری انفعالی نوعاً بزه دیده مدار است و پیشگیری فعال بزهکار مدار(همان، ۷۴۹)
۲-۳-۷-۴-پیشگیری ازمنظررویکرد(پیشگیری کیفری)
پیشگیری کیفریبه طورکلی در تعریف پیشگیری کیفری می توان گفت« پیشگیری کیفری عبارت است از مجموعه تدابیر و اقداماتی است که هدف از اعمال آن کاهش جرم و بزه، ترس و ارعاب در مجرمان برای عدم تکرار جرم های بعدی، جلوگیری ازجرم مجرمان بالقوه، تادیب افرادجامعه الخصوص مجرمان با هدف افزایش نظم وامنیت عمومی وفردی .کاهش انگیزه ها فرصتهای مجرمانه در افرادجامعه،دفاع ازحقوق قربانیان جرم،درچارچوب قانون می باشد.»
این نوع پیشگیری،گرچه به تنهایی پاسخگوی نیازهای اجتماعی وامنیتی جامعه نمی باشد،لکن باادغام زمینه های پیشگیرانه غیرکیفری ازجرم واستفاده ازهردوعنصردرکنارهم می توان عامل مهمی درزمینه کاهش جرم دراجتماع رافراهم نمود(میر خلیلی، ۱۳۷۸: ۳)
پیشگیری کیفری رامی توان به جنبه های زیر تقسیم نمود:
الف:پیشگیری عامدر پیشگیری عام، ایجاد ترس و ارعاب تهدید وکیفرونگرانی ازدست دادن اعتباربرای همه کسانی که به صورت بالقوه آمادگی ارتکاب جرم دارند، مطرح می باشد.در مورد مجرمان، از ارتکاب اولیه جرائم توسط افرادجامعه جلوگیری گردد.(معاونت انتظامی ناجا: پیشگیری ازجرائم ۱۳۸۴: ۲)
ب:پیشگیری خاص:اثری که مجازات دربازدارندگی مجرم نسبت به ارتکاب جرم مجدد داردپیشگیری خاص نامیده می شود.دراین نوع پیشگیری ازجرم سعی می شودباتحمیل مجازات بر مجرم ونتیجه اوورنج وسختی حاصل ومجازات،ازارتکاب مجددهمان جرم باجرائم دیگر اجتناب گردد.بنابراین درجلوگیری ازتکرارجرم وترس درکسانی که قبلاًمرتکب جرم شده اند.مهمترین هدف درپیشگیری خاص می باشد.(میرزایی مطلق، ۱۳۸۱: ۵۰-۴۷)
این سطح از پیشگیری،عمومی افراد جامعه را افرادی درنظرمی گیردکه بالقوه آمادگی برای ارتکاب جرم را دارند، بنابراین کوشش می شود از طریق آگاهی عمومی از ارتکاب جرم در افراد جلوگیری شود؛ ضمن اینکه جنبه ارعابی وتهدید نیز از نظر دور نگه داشته نمی شود. در پیشگیری عام، اقدام علیه عوامل عمومی بزهکاری مورد توجه است. بدیهی است که دراین نوع پیشگیری، نهادهای مردمی و خود مردم از جمله خانواده، مدرسه، محله، و….. نقش عمده ای دارند. پیشگیری عام پیشگیری جرم مدارانه است ومحور آن برنقش بازدارندگی،ارعاب انگیزی وعبرت‌ آموزی کیفری برعموم مردم استوار می باشد.دراین نوع پیشگیری تلاش شده است تا با وضع قوانین، تعیین کیفر و اجرای آن درحقیقت پیشگیری خاص، مسکنی برای تسکین درد و جلوگیری از پیشرفت آن می باشد و عمدتاً در کوتاه مدت مفید می باشد. مثل مبارزه با اعتیاد و جمع آوری کودکان بی سرپرست ازسطح خیابانها. (میرزایی مطلق، ۱۳۸۱: ۱۰۲)
۲-۳-۷-۵- تقسیم بندی پیشگیری از جرم بر اساس دیدگاه جرم شناسان
با توجه به تاریخ و شیوه‌های مبارزه بشر با پدیده جرم، جرم شناسان پیشگیری از جرم را به دو گونه پیشگیری کیفری و پیشگیری غیرکیفری تقسیم کرده‌اند،
الف: پیشگیری کیفری
«پیشگیری کیفری با تهدید کیفریِ تابعان حقوق کیفری از یک سو، و به اجرا گذاشتن این تهدید از طریق مجازات کسانیکه ممنوعیت‌های کیفری را نقض کرده‌اند از سوی دیگر، در مقام پیشگیری عام و پیشگیری خاص از جرم است»
منظور از پیشگیری عام، استفاده از جنبه‌های ارعاب‌آمیز حقوق کیفری و مخصوصاٌ مجازات است با این استدلال که ترس از دستگیری و مجازات، افراد را از ارتکاب جرم منصرف می‌نماید لذا قانونگذار با جرم انگاری برخی رفتارها همچون سرقت و قاچاق و…و تعیین مجازات برای مرتکبین اینگونه اعمال و ترساندن افرادی که در صورت نبودن مجازات ممکن است برای ارتکاب جرم وسوسه شوند از وقوع جرم پیشگیری می‌کند.
و منظور از پیشگیری کیفری خاص از جرم، پیشگیری از تکرار بزه توسط بزهکار است،که با اصلاح مجرمین که طبق قسمت دوم بند ۵ اصل ۱۵۶ قانون اساسی از وظائف قوه قضائیه است محقق می‌شود همچنانکه ماده ۳ آئین نامه سازمان زندان‌ها و اقدامات تأمینی و تربیتی کشور مصوب ۲۰/۹/۸۴ از نگهداری محکومان در زندان، حرفه‌آموزی، بازپروری و بازسازگارسازی آنهاست.
 ب:پیشگیری غیرکیفری
این نوع پیشگیری که قبل از وقوع جرم انجام می‌گردد یعنی توسل به اقدام‌های غیرسرکوب گر و غیرقهرآمیز که دارای ماهیت اقتصادی، فرهنگی، اجتماعی، وضعی، آموزشی و…هستند به منظور جامعه‌پذیر و قانونگرا ساختن افراد و حفاظت از آماج‌های جرم جهت جلوگیری از وقوع جرم .
پیشگیری غیرکیفری خود به دو گونه وضعی و اجتماعی تقسیم شده‌اند
پیشگیری اجتماعی:  «پیشگیری اجتماعی مجموعه اقدام‌های پیشگیرانه است که بر کلیۀ محیط‌های پیرامون فرد که در فرایند جامعه‌پذیری نقش داشته و دارای کارکرد اجتماعی هستند تأثیر می‌گذارد. این روش پیشگیری از جرم با تمرکز بر برنامه‌های تکمیلی، سعی در بهبود بهداشت زندگی خانوادگی، آموزش، مسکن، فرصت‌های شغلی و اوقات فراغت دارد تا محیطی سالم و امن ایجاد نماید» در حقیقت پیشگیری اجتماعی «به طور مستقیم یا غیرمستقیم هدف تأثیرگذاری بر شخصیت افراد است تا از سازماندهی فعالیت خود، حول محور انگیزه‌های بزهکارانه پرهیز کنند»
پیشگیری وضعی: پیشگیری وضعی را «اقدام پیشگیرانه معطوف به اوضاع و احوالی که جرائم ممکن است در آن وضع به وقوع بپیوندد» تعریف کرده‌اند و هدف آن اتخاذ ترتیبی است که بهای ارتکاب عمل مجرمانه را برای مرتکب بیش از سود حاصل از آن گرداند چرا که از نظر طرفداران پیشگیری وضعی انسان موجودی حسابگر است و سود و زیان عملش را می‌سنجد.
برای رسیدن به این هدف روش‌های پیشگیری وضعی در سه دسته طبقه‌بندی شده‌اند:

حتما بخوانید :   متن کامل - بررسی نقش تعامل برون سازمانی روسای کلانتری در پیشگیری از جرائم در شهر ...

دانلود متن کامل پایان نامه در سایت jemo.ir موجود است
برچسب گذاری شده با: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,