مقاله دانشگاهی – بررسی تاثیر روشهای فرآوری و فروش بر ریسک فروش محصول پسته در …

۲-۶-۱-۴- پیش شرطهای لازم برای انعقاد و اجرای موفقیت آمیز قرارداد های متقابل
برای انعقاد و موفقیت اجرایی قرارداد های کشاورزی، پیش شرطهایی لازم است که از جمله می توان به وجود بازار سود آور،شرایط مناسب محیطی و اجتماعی و بالاخره حمایتهای دولتی اشاره کرد که در زیر به طور اختصار توضیح داده می شود.
۱-بازار سودآور: منظور اینکه کشاورز می بایست نسبت به بازدهی اقتصادی فعالیت خود اطمینان داشته باشد ومطمئن باشد که در صورت اشتغال بازدهی مناسبی را نسبت به سایر موارد کسب خواهد نمود .کشاورز همچنین باید آماده پذیرش ریسک فعالیت خود باشد. ازطرف دیگر سرویس دهندگان بایستی بازار مناسبی را که دربلند مدت بتوانند محصول را در آن عرضه کند در اختیار داشته باشند.چنین به نظر می رسد که در این راستا زمینه برای چنین قراردادهایی روی محصول پسته فراهم است، بدین دلیل که تولید پسته تنها گزینه فرآوری کشاورزان در اغلب مناطق پسته کاری ایران است و از طرف دیگر زمینه برای صادرات سود آور پسته ایران از قبل فراهم می باشد.
۲- محیط فیزیکی، فرهنگی واجتماعی مناسب: منظور اینکه علاوه بر یک بازار سود آور که در بند ۱ نیز به آن اشاره شد، لازم است تا زیر بناهای فیزیکی، فرهنگی و اجتماعی نیز فراهم گردد. زیر ساختهای فیزیکی مانند شرایط مناسب تولید،راههای ارتباطی مناسب،صنایع فرآوری و بالاخره زیر ساختهایی مانند آب، برق و….. .شرایط مناسب مالکیت مانند دسترسی بلند مدت به زمین مورد نظر که از طریق مالکیت شخصی مالک ویا اجاره بلند مدت محقق میشود، نیز بسیار مهم وضروری است.منابع تامین نهاده های کشاورزی وخدمات مورد نظر باید کاملا مشخص و مطمئن باشند. از طرفی ساختار فرهنگی مناسب و مقبولیت اجتماعی نیز از مواردی است که باید با آموزشهای لازم توسعه یابند. در خصوص محصول پسته چنین به نظر می رسد که در گذشته زیر بناهای فیزیکی مناسب شکل گرفته اند و نظام مالکیت خصوصی مناسب نیز فراهم است. موانعی که در این راستا وجود دارند، یکی عدم اطمینان به سیستم تامین وتوزیع نهاده ها وخدمات کشاورزی فعلی ودیگری بستر فرهنگی واجتماعی سنتی، پیشروی هر گونه تغییردر سیستم مدیریتی مزرعه است،که البته می توان در یک برنامه هدفدار میان مدت بستر لازم را فراهم نمود.
۳ –حمایت ها ی دولتی : حمایت های دولتی از قرارددادهای کشاورزی هم از جهت تهییه قوانین مورد نیاز برای اجرا ونظارت بر حسن اجرای آنها بسیار مهم است. عدم دخالت دولت بویژه از بعد قانونگزاری و سیاستگذاری می تواند زمینه را برای گریز از مفاد قرارداد از هرطرف فراهم نموده ودرنتیجه کارایی سیستم راکاهش دهد . البته ملاک بایستی عدم دخالت درهمه امور مربوطه و پرهیز از قوانین دست و پاگیر باشد ودولت باید نقش تسهیل کننده داشته باشد. سرویس های پایه ای که یا از عهده بخش خصوصی خارج بوده و یا مایلی برای ارائه آن ندارد، از قبیل تحقیقات و گاهی آموزش و ترویج یافته های علمی، می بایست توسط دولت ارائه شوند. دولت همچنین باید با آموزشهای لازم و نیز تشویق های احتمالی زمینه را برای نزدیک شدن کشاورزان و سرمایه گذاران (سرویس دهندگان) فراهم نماید. بسیار مهم است که اینگونه حمایتها فقط در ابتدا یا اجرای اینگونه قراردادها اعمال شده و سپس طی یک برنامه زمان بندی شده کاهش یابد(صداقت، ۱۳۸۵، ۱۷-۱۴).
۲-۶-۱-۵- معرفی سیستم مشارکتی فعال در بازار پسته شهرستان رفسنجان(ترمینال ضبط پسته امین):
در سیستم فرآوری و فروش مشارکتی تمام مراحل حتی فروش بصورت مشارکتی انجام می شود( البته در این سیستم در نظر است در آینده محصول فرآوری نشده از سر درخت تحویل گیری شود).
چگونگی خرید پسته در این سیستم به دو صورت :
پسته خشک (پسته فرآوری شده ) در این روش کشاورزان پسته خود را پس فرآوری و خشک نمودن به این موسسه تحویل دهند .
پسته تر ( فرآوری نشده ) . در این روش پسته تر وتازه بلافاصله بعد از برداشت جهت فرآوری و انجام مراحل دیگر تا مرحله فروش در اختیار این سیستم قرار می گیرد .
تحویل پسته به صورت تر :
در این سیستم کشاورز پسته تازه برداشت شده را بلافاصله به ترمینال تحویل می دهد ، که اولین عملیاتی که بر روی محموله ها انجام می شود نمونه برداری از آنها است.
ایتم های که در نمونه اولیه مورد ارزیابی قرار می گیرد :
وزن با پوست .
وزن مغز .
وزن خشک .
درصد دهن بست (دهان بسته ) .
درصد پوکی .
درصد رو آبی .
درصد نخدو (پسته های ریز نخودی شکل ).
توضیح : موارد اندازه گیری شده در نمونه ها به عنوان شاخص جهت قیمت گذاری کل محموله مد نظر قرار می گیرد.
مرحله پس از تحویل گیری
محموله های پسته منتقل شده به ترمینال بعد از نمونه گیری وتوزین به دستگاههای فرآوری منتقل شده و بعد از فرآوری کلیه پسته های تحویل شده از کشاورزان مختلف ،مخلوط شده ودر سیلوهایی که هر کدام مربوط به رقم خاصی هستند ذخیره می شوند.
روش قیمت گذاری پسته در این سیستم:
به منظور قیمت گذاری پسته کشاورز ،پسته های تحویل گرفته شده (خشک شده در هر دو حالت ) به سه بخش تقسیم می شوند .
پسته خندان .
پسته های دهن بست ، گو ،ته آبی ، زرد و سیاه .
پسته های رو آبی ، نخودو ،کج و مغز.
هر کدام از این سه دسته بر اساس معیارهای قیمت گذاری از پیش تعیین شده قیمت گذاری و با در نظر گرفتن درصد هر کدام ، قیمت کل تعیین می گردد . که قیمتهای در نظر گرفته شده به عنوان قیمت اولیه مد نظر قرار می گیرد . در صورتحساب اولیه صادر شده برای هر کشاورز هزینه های مانند هزینه فرآوری و آزمایشگاه در نظر گرفته شده و این هزینه ها از صورتحساب وی کسر می گردد .(هزینه های فرآوری و آزمایشگاه به تدریج وطی چند قسط از حساب کشاورز کسر می گردد.
نحوه پرداخت پول به کشاورز در این سیستم:
پرداخت پول به کشاورزطی چند قسط صورت می گیرد ( به طوری که در سال جاری« ۱۳۹۰» طی پنج قسط دو ماهی طلب کشاورز پرداخت می گردد) . البته به غیر از اقساطی که به صورت قطعی پرداخت می گردد در پایان دوره طی عملیاتی که انبار گردانی نامیده می شود به فروشندگان پسته به این سیستم ، مبلغی که به عنوان سود نامیده می شود ، پرداخت می گردد(محمودی، ۱۳۹۰).
۲-۶-۱-۶- سیستم های غیر مشارکتی فعال
در شهرستان رفسنجان سیستم های مختلفی در بازار خرید و فروش پسته فعال می باشند. از جمله این سیستم ها می توان شرکت تعاونی تولید کنندگان پسته شهرستان رفسنجان، شرکت پسته ایرانیان، تجار بزرگ و کوچک و دلالان و واسطه ها را نام برد، که هر کدام به وسع خود در بازار پسته فعالیت می نمایند که ذیلا به معرفی بعضی از آنها می پردازیم:
۲-۶-۱-۷- شرکت تعاونی تولید کنندگان پسته شهرستان رفسنجان

شرکت تعاونی تولیدکنندگان پسته رفسنجان تشکلی مردمی در بخش تولید وصادرات محصولات کشاورزیاست. این شرکت سی و پنج سال است که تاسیس شده و بیست سال فعالیتهای عملی دارد،این شرکت در افزایش تولید ، ارتقای بهره وری و کسب در آمدهای ارزی و ریالی فعالیت می نماید وتوانسته با کسب بیش ازدو میلیارد و ۶۳۱ میلیون دلار درآمد ارزی ، کمک شایان توجهی به تحقق اهداف برنامه توسعه صادرات غیر نفتی کشورمان به عمل آورد. شرکت تعاونی تولید کنندگان پسته رفسنجان می کوشد تا با به کارگیری روش های علمی در تولید محصول پسته در جهت کاهش هزینه ها و افزایش بهره وری ، براساس آخرین استانداردهای جهانی عمل کند. در حقیقت تعاونی امروز نیز خود در وضع این استانداردها نقش اساسی دارد. میزان برداشت محصول و همچنین کیفیت پسته تولیدی در کشور نیز گرچه با ایده آلهای تعاونی فاصله دارد، اما از رشد کیفی مناسبی برخوردار است که میتواند موقعیت پسته ایران را در بازارهای جهانی در و ضعیت با ثباتی حفظ کند(www.rppc.ir ،۱۳۹۰).  
برای دانلود متن کامل این فایل به سایت torsa.ir مراجعه نمایید.