بررسی تاثیر روشهای فرآوری و فروش بر ریسک فروش محصول پسته در …

در بین گوگیرها که در انواع مختلفی ساخته شده اند، گوگیرهای غلطکی دارای بیشترین کارآیی برای جداسازی پسته هایی که به هر علتی(نارسی، خشکیدگی و غیره) پوست نشده اند می باشند، ضمن آنکه آسیب مکانیکی هم به محصول وارد نمی کنند. استفاده ازاین دستگاه ها پس از نم گیری کارآیی بالاتری دارد. جداسازی پسته های پوست گیری نشده قبل از نم گیر موثر بوده و از تماس پسته های مشکوک به آلودگی به آفلاتوکسین با پسته های سالم جلوگیری می کند. بنابراین بهتر است هم بعد از دستگاه های گوگیر استفاده شود.
۲-۲-۸-۵- نم گیر
در سیستم های نیمه مکانیزه مقداری از رطوبت پسته توسط نم گیرها گرفته می شود. درصد کاهش رطوبت بستگی به طول نم گیر و سرعت انتقال پسته دارد. در مواردی که حجم کار اجازه بدهد می توان مدت آبگیری را با بستن قسمت خروجی نم گیر زیاد کرد تا مقدار بیشتری از رطوبت آن کاسته شود. نمگیر ها با تبخیر آب سطحی ناشی از شستشوی پسته، باعث ایجاد کارآیی دستگاه های خشک کن و استفاده بهتر از انرژی گرمایی می شوند. باید توجه داشت که نمگیر به تنهایی قادر به ایجاد ایمنی لازم از نظر رشد قارچی نیست و خشک کردن با هوای گرم تا رسیدن به رطوبت ۴ تا ۶% قبل از انجام هر کار دیگری لازم است.
۲-۲-۸-۶- جداسازی پسته های ریز
جداسازی پسته های ریز از چسته های معمولی بوسیله غربال کمک زیادی به حذف پسته های مشکوک به آلودگی به آفلاکسین می نماید. به دلیل اینکه اکثر پسته های مشکوک به آلودگی دارای اندازه کوچکتر از پسته های طبیعی بوده و بدشکل و دارای شکل های غیر طبیعی هستند، این گروه از پسته ها نیز همراه با پسته های ریز توسط غربال از پسته های سالم جدا سازی می شوند.
۲-۲-۸-۷- حذف پسته های پوک
بخشی از پسته های پوک که در تانک شناوری جدا سازی نشده اند بوسیله حوض خشک جدا می شوند، حوض خشک توسط سینی های لغزان و به کمک جریان هوا پسته های سبک را جدا می کند. حوض خشک قبل از خشک شدن پسته به علت رطوبت بالا و سنگین بودن پسته های تازه پوست گیری شده کارآیی زیادی ندارد و به همین علت بهتر است از نم گیری پسته مورد استفاده قرار گیرد.
۲-۲-۸-۸- جدا کردن پسته های دهان بست
جدا کردن بخش بزرگی از پسته های دهان بست از پسته های خندان بوسیله خندان جدا کن، کمک زیادی به افزایش کارآیی نوار بازبینی با توجه به کاهش حجم پسته ورودی ونیز افزایش کارآیی خشک کن ها می نماید.(زمان خشک شدن پسته های خندان با دهان بست متفاوت است).
۲-۲-۸-۹- نوار بازرسی
در نئار بازرسی، جدا سازی پسته های لکه داری که به علتخصوصیات وزنی مشابه دانه های سالم هستند وتوسط دستگاههای مکانیکی قابل جداسازی نبوده اند از طریق بازرسی چشمی انجام می شود و چون این دانه ها از احتمال آلودگی زیادی برخوردار هستند این مرحله، در کاهش مقدار آفلات کسین نهایی بسیار موثر است.
تانک شناوری و غربال با کاهش تعداد دانه های لک دار و بدشکل موجب سرعت بخشیدن به کارکرد این نوارها قبل از عملیات خشک کردن توصیه می گردد.
۲-۲-۸-۱۰- خشک کردن
خشک کردن محصول تمیز شده تا حدی که امکان رشد و گسترش قارچ ها وجود نداشته باشد در مرحله بعدی قرار دارد. در این مرحله باید رطوبت پسته به زیر ۶ درصد رسانده شود. زمان خشک کردن تا رسیدن به این حد رطوبتی در مقدار آفلاتوکسین محصول نهایی نقش دارد. پس از آن و تا زمانیکه رطوبت پسته زیر این حد قرار داشته باشد مقدار آفلاتوکسین آن افزایش پیدا نخواهد کرد. بنابراین در سیستم های نیمه مکانیزه، محصول نیمه خشک را در میدان های سیمانی و یا موزائیک شده، بصورت تک لایه در زیر آفتاب قرار می دهند تا بطور کامل خشک شود. مدت خشک کردن معمولا ۵/۱ تا۲ روز است. در سیستم های مکانیزه، محصول را در خشک کن های با هوای داغ تا خشک شدن کامل حرارت می دهند(تاج آبادی پور،۱۳۹۰، ۲۷-۲۶ ).
نگاره شماره۲-۲: نمودار مراحل فرآوری پسته خشک در ایران
منبع: نخعی نژاد،۱۳۸۶
نگاره شماره۲-۳ : نمودار مراحل پوک گیری به روش آبی وخشک
منبع: نخعی نژاد،۱۳۸۶
۲-۲-۹- فرآوری پسته در آمریکا
۲-۲- ۹-۱-فرآوری تر
کلا ۱۴ فرآوری کننده، تمامی پسته آمریکا را فرآوری و ضبط می نمایند. این در حالی است که ۹۵% فرآوری تنها توسط ۷ فرآوری کننده انجام می شود. ( با احتساب تولید قریب ۲۴۰ هزار تن پسته خشک در پوست در سال محصولی ۲۰۱۰ در آمریکا، متوسط تناژ فرآوری کننده بزرگ بالغ بر ۳۰ هزار تن بوده است) .
در بدو ورود به واحد فرآوری، محموله ورودی وزن شده و سپس اشیاء خارجی آن که عمدتا شاخ و برگ می باشند بصورت مکانیزه از پسته جدا می شوند.
پس از پوست گیری توسط دستگاه های مکانیکی، پسته ها وارد حوض آبی شده و در آنجا دانه های مغزدار از نارس و پوک جدا می شوند.
سپس رطوبت پسته ها ظرف ۶ ساعت توسط خشک کن های (پیوسته) از حدود ۳۰ درصد به ۱۰ درصد کاهش می یابد. پسته در این مرحله مخلوطی از دانه های خندان و دهن بست می باشند.
در آخرین مرحله از فرآوری تر، پسته ها به سیلوهای ذخیره و هوادهی منتقل شده تا در زمان نیاز از سیلو خارج شوند. در این سیلوها، جهت تکمیل عملیات خشک کردن، با دمیدن هوای محیط، رطوبت پسته ها به ۵ درصد کاهش می یابد.
لازم به ذکر است که به طور کلی خشک کردن پسته به روش های زیر انجام می پذیرد: خشک کردن در آفتاب ، خشک کردن در فضای مناسب ، خشک کردن دو مرحله ای شامل خشک کردن با هوای گرم تا رسیدن به رطوبت ۱۲ درصدی و در ادامه خشک کردن با هوا در فضای بسته تا رسیدن به رطوبت ۶- ۵ % و خشک کردن یک مرحله ای با هوای گرم.توضیح اینکه: بطور معمول ظرفیت هر سیلو حدود ۵۰۰ تن است. هر سیلو ممکن است حاوی پسته های متعلق به ۷۰ – ۱ باغدار متمایز باشد. حال آنکه فرآوری کنندگان منشأ پسته ورودی به هر سیلو را در دفاتر خود ثبت و نگهداری می نمایند. همچنین ممکن است محصول سال های متوالی در سیلوها روی هم ریخته شوند، گرچه این رویه در حال منسوخ شدن است.
۲-۲-۹- ۲-فرآوری خشک
فرآوری خشک پسته ها با جداسازی اشیاء خارجی باقیمانده، بوسیله دستگاه حوض بادی آغاز می گردد.سپس پسته های دهن بست از خندان توسط دستگاه جداکن سوزنی تفکیک می گردند.در مرحله بعد، از غربال جهت درجه بندی پسته ها بر اساس اندازه استفاده می شود.پسته ها پیش از تفکیک چشمی و دستی توسط کارگران، از درون دستگاه های جدا ساز با چشم الکترونیکی عبور می کنند و دانه های لکه دار از محصول اصلی خارج می شوند.
۲-۲-۱۰- برشته کردن و بسته بندی
هدف از برشته کردن پسته دو چیز است: یکی ایجاد طعم مطبوع پسته و دیگری از بین بردن آلودگی های میکروبی. بسته بندی پسته ها به منظور فروش در داخل آمریکا در کیسه های پلاستیکی و یا قوطی های غیر قابل نفوذ صورت می گیرد. محموله های صادراتی در کانتینرهای ۲۰-۱۰ تنی قرار می گیرند. پسته های صادراتی در مقصد برشته می شوند. لازم به ذکر است جهت از بین بردن امکان سرایت آلودگی بین بخشی، دستگاه ها و فضاهای مورد استفاده در بخش های فرآوری تر ، فرآوری خشک و برشته کردن و بسته بندی کاملا از یکدیگر مجزا هستند(انجمن پسته ایران،۱۳۹۰).
۲-۲-۱۱-کیفیت و درجه بندی
اندازه و ظاهر جزء مهمی از کیفیت پسته است. اثرات نامطلوب باعث کاهش درجه کیفیت پسته از نظر بیرونی (پوست استخوانی) و داخلی (مغز پسته) می شود. در ارتباط با پوست استخوانی عوامل نامطلوب کاهش درجه کیفیت شامل: ناخندانی و یا کم خندانی، چسبیدن پوسته سبز به پوست استخوانی (پسته های گودار) لکه دار شدن پوست، بدشکلی (دفرمه) و پسته های پرنده زده می باشد. اما در ارتباط با مغز پسته عوامل نامطلوب کاهش کیفیت پسته شامل: خسارت توسط آفات و عوامل قارچی، نیمه مغز و نابالغ بودن مغز، و پوسیدگی پسته می باشد. اندازه پسته با تعداد در یک اونس (۲۸ گرم) سنجیده می شود و یک فاکتور مهم در کیفیت پسته می باشد.
بعد از تحویل محموله به ترمینال فرآوری، چند نمونه جهت بررسی کیفیت میوه برداشته شده و پس از برداشتن مواد اضافی وزن تر به وزن خشک، درصد پسته های خندان، غیر خندان، درصد پسته های پوک، پسته گودار، درصد پسته های لکه دار روشن و سیاه و دیگر عوامل مطلوب و نامطلوب حساس می شود. بعد از محاسبه فاکتور های مذکور قیمت پسته با توجه به کیفیت آن محاسبه می گردد(صداقتی و همکاران، ۱۳۸۸، ۳۷۳ ).
۲-۴- صادرات محصول پسته
در رابطه با صادرات،بر اساس نظریه های توسعه و تجارت بین الملل،از آنجایی که صادرات جزیی از تولید ناخالص داخلی(GDP) است، رشد صادرات می تواند تاثیر مثبتی بر رشذ اقتصاد داشته باشد. اقتصاددانان و سیاستگزاران بر این باورندکه در ابتدای روابط تجاری، توسعه اقتصاد از راه رشد صادرات مواد اولیه و یا کشاورزی سنتی سریعتر قابل دستیابی خواهد بود. شاید شایع ترین بحث اقتصاد در تایید بر صادرات محصولات اولیه و کشاورزی، اثر زنجیری آن باشد. به باور ایکس یو[۲](۲۰۰۰)، رشد صادرات محصولات اولیه، رشد صنایع را از راه افزایش تقاضا برای نهاده های داخلی وخدمات، افزایش درآمد کارگران و در پی آن افزایش تقاضای مصرفی آنها متاثر می سازد. همچنین صادرات محصولات اولیه می تواند با فراهم ساختن فرصت های بیشتر برای استفاده از منابع بکار گرفته شده یا نشده قبلی (که از آن به عنوان دریچه ای برای مازاد[۳] یاد می شود) و نیز انبساط بازارهای بالقوه برای صدور این محصولات، منجر به عرضه گسترده سرمایه گذاری خارجی، پس انداز داخلی، نیروی کار و نیروی متخصص به منظور تکمیل سایر بخش های ثابت تولیدی گردد. بنابراین، صادرات محصولات اولیه با ایجاد اثرهای جانبی مثبت بر اقتصاد داخلی، میتواند صنعتی شدن را تحریک و تشویق نموده و باعث صادرات کالاهای صنعتی و در نهایت توسعه فراتر اقتصاد شود(معززی و همکاران، ۱۳۸۶).
آمار و اطلاعات طولانی مدت فائو (۲۰۰۳) در خصوص سطح زیر کشت، تولید، عملکرد در هکتار، میزان و ارزش صادرات جهانی پسته مربوط به دوره زمانی ۱۹۹۱ تا ۲۰۰۲ و تجزیه وتحلیل ساده آن نشان می دهد که میانگین سهم ایران از تولید جهانی پسته با کاهش معادل ۷/۱۷ درصد از ۵/۵۶ درصد در دو سال اول دوره (میانگین۹۲۲-۱۹۹۱) به ۵/۴۶ درصد در دو سال پایانی دوره (۲۰۰۲ تا ۲۰۰۳ ) رسیده است. میانگین سهم ایران از سطح زیر کشت پسته از نرخ رشد ۲۰ درصدی برخوردار بوده و از ۵۵ به ۶۶ درصد رسیده است. شاخص بهره وری (عملکرد در هکتار) تولید پسته از۵/۱۰۲ به ۷۱ درصد از متوسط جهانی رسیده و کاهشی معادل ۷۳/۳۰ درصد را تجربه کرده است.سهم ایران از میزان صادرات جهانی از ۷۳ به ۷/۵۷ درصد رسیده و کاهشی معادل ۲۳/۲۱ درصد را نشان می دهد. سهم ایران از ارزش صادرات جهانی پسته نیز با کاهش ۰۸/۱۴ درصدی از ۷۱ به ۶۱ رسیده است.
به جز سطح زیر کشت پسته در مورد سایر متغیرها سهم ایران از بازار جهانی کاهش یافته است. چنین به نظر می رسد که عمده ترین فاکتورها که تقویت آنها می تواند سهم ایران از بازار جهانی را تقویت نماید، عملکرد در هکتار (بهره وری تولید) از یک طرف وبهبود کیفیت و توجه به استانداردهای جهانی از طرف دیگر باشند. پایین بودن بهره وری تولید به همراه روند رو به رشد هزینه های تولید در کشور ما سبب شده است تا تولید پسته در سالهای اخیر سودآوری خود را از دست بدهد. کاهش سودآوری ونیز کم توجهی به حفظ و یا ارتقاء کیفیت محصول، قدرت رقابتی ما را در بازار جهانی تضعیف نموده است. در صورتی که به موضوع به طور جدی توجه نشود دیر یا زود به وضعیتی گرفتار خواهیم بود که شاید راه برگشتی برای آن متصور نباشد(صداقت،۲۰۰۵).
چنین به نظر می رسد که افزایش هزینه های تولید بیشتر متاثر از تورم کل اقتصاد کشور باشد و بنابراین بایستی در قالب برنامه های کلان و طی یک دوره زمانی بلند مدت برای کاهش آن برنامه ریزی شود. لذا تقویت بهره وری (عملکرد در هکتار بایستی حتما درکوتاه مدت ومیان مدت) مورد توجه قرار گیرد. به طور مشخص مهمترین موانع ومشکلات موجود پسته کاران را می توان کمبود آب کشاورزی، ساختار نامناسب بازار پسته، عدم پاسخگویی قیمت پسته به هزینه های فزاینده تولید، نوسانات بالای قیمت در طول سال و نیز بین سالهای مختلف و مشکل عدم در دسترس بودن به موقع نهاده های تولید و خدمات مورد نیاز با قیمت اقتصادی دانست.از طرفی صادر کنندگان پسته نیز از مشکلات اساسی از قبیل آ لودگی به آفلاتوکسین و استاندارهای سخت در این خصوص، تغییرات زیاد در قوانین و مقررات صادراتی و عرضه نامنظم محصول از سوی باغداران طی سال رنج می برند(صداقت،۲۰۰۶ b ).
۲-۴-۱- مشکلات موجود برسر راه صادرات پسته ایران
بیشتر خشکبار ایران به صورت فله و درنتیجه ارزان صادر می شود که در نتیجه ارزش افزوده بسته بندی آن عاید کشورهای صادر کننده مجدد یا وارد کنندگان مستقیم می گردد، از موارد دیگر وجود تجار غیر حرفه ای در صادرات پسته و خشکبار، مسئله وجود افلاتوکسین، نداشتن تبلیغات برای محصولات صادراتی ایران در سطح جهانی، بسته بندی نامناسب پسته، عدم رعایت نکات بهداشتی و استانداردها، عدم ثبات در سیاستهای تجاری اعمال شده، نبودن اطلاعات دقیق و کامل از وضعیت بازار جهانی و قیمت ها، فقدان رابطه منطقی بین ریال و ارزهای معتبر و همچنین نوسانات بسیار نامنظم و آشفته آن، که باعث صادرات غیر مجاز می شود، به علت شرایط تورمی کشور و افزایش تقاضای داخلی، قیمت داخلی پسته نیز به شدت در حال افزایش بوده است و افزایش قیمت داخلی دارای اثر منفی بر عرضه صادرات است. از سوی دیگر در مقابل افزایش قیمت داخلی، قیمت صادراتی افزایش یافته است که اثر منفی بر مشتریان پسته داشته و آنها را متمایل به خرید از کشورهای دیگر می نماید(امیرتیموری،۱۳۸۷).
۲-۴-۲- قرارداد های متقابل و تجارت محصولات کشاورزی

دانلود متن کامل پایان نامه در سایت jemo.ir موجود است