اهمیت بهداشت شغلی:پایان نامه اعتیاد به کار و بهداشت شغلی و کیفیت زندگی کاری

مقالات و پایان نامه ها

اهمیت بهداشت شغلی (حرفه‌ای):

امروزه محيط كار اهميت زيادي يافته و به‌عنوان يكی از مکان‌های مناسب، جهت فعالیت‌های ارتقاي سطح سلامت موردتوجه قرارگرفته است بنابراین محيط كار، فرصت و امكانات و ملزومات مناسب براي تأثیر بر شيوه زندگي فرد را فراهم می‌آورد و در محيط كار می‌توان ميزان آسیب‌پذیری فرد در برابر بیماری‌ها را نیز مرد بررسی قرارداد. (بروکر[1] و همکاران 1996، مارموت[2] و همکاران 2008، مارموت و همکاران 1996)

ترقي و پويايي و اعتلاي هر سازماني جز در داشتن کارمندان و اعضايي سالم و كارآمد در آن سازمان نيست بنابراین افرادي كه علاوه بر وضعيت جسماني مناسب ازلحاظ وضعيت رواني نيز در حد تعادل و مطلوبي قرار داشته باشند، بدون ترديد این تعادل و تقارن در دو بعد جسماني و رواني، اصلی‌ترین نتیجه‌اش داشتن جامعه‌ای شكوفا و با آينده است. سلامت رواني مقول‌های بسيار حائز اهميت است؛ و تأثیر رواني بر عملكرد جسماني بر هیچ‌کس پوشيده نيست.(شعاری نژاد 1381)

برآوردهای سازمان جهاني بهداشت در سال ١٩٩٣ نشان داد حدود ٥٠٠ ميليون نفر در سراسر جهان مبتلابه يكي از اختلالات رواني می‌باشند كه از اين تعداد ٥٠ ميليون نفر مبتلابه اختلالات شديد رواني و ٢٥٠ ميليون نفراز آنان مبتلابه اختلالات خفيف رواني بوده و نیز ١٢٠ ميليون نفر از عقب‌ماندگی ذهني، ٥٠ ميليون نفر از صرع و ٣٠ ميليون نفر از ابتلا به دمان رنج می‌برند.

همچنين يكي از پژوهش‌های انجام‌شده توسط محققان دانشكده بهداشت دانشگاه هاروارد در سا ل ١٩٩٠ نشان‌دهنده آن بود که حدود پنج ميليون نفر در جهان در اثر انواع مختلف صدمات جان خود را از دست داد ه اند كه اكثر اين مرگ‌ها در بين بزرگ‌سالان و جوان متمركز بوده است، در اين گروه سني حوادث جاده‌ها، خودكشي، جنگ، آتش‌سوزی وخشونت به ترتيب در زمره ده علت اصلي مرگ به شمار می‌روند و اين حوادث نيز کم‌وبیش با مقوله بهداشت رواني مرتبط هستند.

با توجه به مطالب يا د شده و نيز صدها مطالعه مشابه در نقاط مختلف جهان می‌توان پي برد كه چرا به‌خصوص در سال‌های اخير مسئله بهداشت رواني خود را به‌عنوان يكي از دغدغه‌های اصلي افراد و سازمان‌های مسئول امور بهداشتي در سراسر جهان و به‌ویژه سازمان جهاني بهداشت  (WHO) مطرح نمود ه است تا آ ن جا كه سال ٢٠٠١ ميلادي از سوي WHO به‌عنوان سال بهداشت رواني و با شعار غفلت بس است، مراقبت كنيم (Stop-exclusion-dere-to-care) به‌عنوان سال بهداشت رواني تعیین و معرفي گرديد. از طرف دیگر اهميت ویژه‌ای كه سازمان جهاني بهداشت براي اين مسئله قائل گرديده سبب شد تا بهداشت رواني و مقولات مرتبط با آن، به‌عنوان يكي از محورهاي اصلی و اساسي، موردتوجه محققان و صاحب‌نظران علوم بهداشتي قرارگرفته و آنان را وادار نمايد، ضمن بهر ه گيري از ابزارهاي موجود در عرصه پژوهش، به سنجش وضعيت بهداشت رواني جوامع انساني و نیز ارائه راهكارهايي در جهت ارتقا و بهبود كيفيت سلامت رواني افراد جامعه بپردازند.(عبادی و همکاران 1381، 46-39)

همچنین تحقیقات نشان‌دهنده آن است که بهداشت رواني کارکنان یک عامل تعیین‌کننده در افزايش بهره‌وری نيروي كار و ارائه خدمات بهتر و مؤثرتر در هر سازمان می‌باشد و عدم وجود فرایندهای مناسب و کارا براي ايجاد تعادل در مقابله با تنش‌های ایجادشده در محیط کار باعث عدم رضايت شغلي كاركنان شده و درنتیجه موجب كاهش كيفيت خدمات می‌شود.(تابولی و همکاران 2006، 52- 49)

همان‌طور که می‌دانید مشاغل مختلف در محیط‌های متفاوت انجام‌گرفته و عوامل متعددي مثل رضايت كلي از شغل، رضايت از درآمد، رضايت از محيط فرهنگي شغلي و رضايت از روابط با همكاران که در محيط کاربر سلامت افراد مؤثر می‌باشد. همچنین عوامل متعددی نيز باعث بر هم خوردن سلامت روان افراد می‌شوند كه از جمله آن‌ها می‌توان به عدم رعايت عدالت، فراهم نبودن فرصت‌های شكوفايي براي افراد و وجود تبعیض‌های غيرمنطقي اشاره نمود. (هاشمی و همکاران 2007، 64- 56، کاپلان[3] و همکاران)

بنابراین توجه به‌سلامت روان در تمام عرصه‌های زندگي مانند زندگي فردي، اجتماعي و شغلي حائز اهميت بوده و يكي از زمینه‌هایی كه توجه به‌سلامت روان در آن حائز اهميت می‌باشد، شغل و حرفه است. (ایلو 2008)

 

2-3-3 تاریخچه بهداشت شغلی (حرفه‌ای):

اولين فردی که آثار ارزشمندی در مورد بهداشت حرفه‌ای از خود به‌جا گذاشته است طبيبی به نام اگريکولا از ناحيه ساکسونی ايتاليا بود که او کتابی دوازده جلدی راجع به اکتشافات و استخراج فلزات، ابزار کار، حوادث و بیماری‌های ناشی از کار و … نوشت که آن کتاب در سال ١۵۵۶ منتشر شد. بعد از او در سال ١۵۶٧ پزشک ديگری به نام پاراسلسوس اهل سوئيس کتابی درباره بیماری‌های وابسته به شغل در بين کارکنان معدن ذوب و فلزات منتشر کرد و در سال ١۶٣٣ پدر طب کار، رامازينی چشم به جهان گشود که وی يکی از پیش‌قدمان بزرگ قرن ١٧ درزمینهٔ بهداشت حرفه‌ای می‌باشد و کتاب معروفش درباره بیماری‌های حرفه‌ای در سال ١٧٠٠ ميلادی منتشر گردید. ( سایت بهداشت حرفه ای قم 1393)

 

2-3-4 خلاصه‌ای از وقایع‌نگاری سلامت شغلی درگذر تاريخ:

١٨١۵ ميلادی: نخستين قانون ايمنی به‌وسیلهٔ ادارهٔ معادن در امريکا به تصويب رسيد که بر پايه اين قانون لازم شد هر معدن دارای دو راه خروج باشد تا در صورت ريزش و بسته شدن يکی از آن‌ها، راه خروج ديگر باز باشد.

١٨٣٣ ميلادی: نخستين قانون صنايع در انگلستان به تصويب رسيد. تا پيش از تصويب اين قانون، ١٢ ساعت کار در روز اجباری بود.

١٨۶٧ ميلادی: نخستين برنامهٔ بازرسی صنايع به‌وسیلهٔ مسئولان دولتی در ايالت ماساچوست امريکا تدوين شد.

١٩١۴: در امريکا، دفتر بهداشت و سلامت در صنايع، به‌وسیلهٔ اداره خدمات بهداشت همگانی تأسیس شد. اين مرکز پس از چندين بار تغيير نام در سال ١٩٧٠ به نام موسسهٔ ملی ايمنی و بهداشت شغلی (NIOSH) نام‌گذاری شد.

١٩٣١ ميلادی: نخستين الگوی علمی دربارهٔ علل بروز حوادث، به‌وسیلهٔ هانريش ارائه گردید.

١٩۵۶ ميلادی: برنامه‌های پيشگيری از حوادث به‌وسیله اداره بهداشت همگانی امريکا ارائه گردید.

١٩۶٨ ميلادی: جانسون، رییس‌جمهور وقت امريکا لزوم برپايی قوانين دولتی ايمنی و بهداشت را اعلام کرد.

١٩٧٠: در زمان رياست جمهوری نيکسون، قانون یادشده به تصويب رسيد که موجب ايجاد ادارهٔ ايمنی و بهداشت شغلی (OSHA) وموسسهٔ ملی ايمنی و بهداشت شغلی (NIOSH) گردید.(ارقامی 1385،20- 18)

 

 

 

[1] Breucker

[2] Marmot

[3] Kaplan